Cây dổi Hạt – Một trong top 5 cây lâm nghiệp ăn quả và lấy hạt được ưa chuộng nhất
Khi nói đến những loài cây lâm nghiệp có giá trị cao nhất tại Việt Nam, không thể không nhắc đến cây dổi hạt. Loài cây đặc hữu này mang lại giá trị kinh tế đáng kể và trong những năm gần đây, nó đã thu hút sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng trồng rừng. Trong bài viết này, chúng tôi, Vườn ươm Thanh Bình, sẽ cùng bạn khám phá chi tiết về loài cây quý này từ A đến Z.

Đặc tính sinh trưởng của cây dổi
Cây dổi là một loại cây đặc hữu của Việt Nam và phân bố chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Tây Bắc và khu vực Tây Nguyên. Đổi là cây thân gỗ lớn, khi trưởng thành có thể cao hơn 30m và đường kính thân lên tới hơn 1m. Thân cây thẳng, tròn đều và phân cành cao. Cây có rễ cọc và tán hẹp, đường kính tán lá cây có thể lên tới khoảng 5m.
Gỗ của cây dổi có mùi thơm đặc biệt và màu vàng mịn với vân đẹp. Loại gỗ này nhẹ nhưng bền, ít cong vênh và không bị mối mọt. Cây ra hoa vào mùa tháng 4-5 và quả chín vào tháng 7-8. Quả dổi khi chín sẽ mở ra và lộ hạt dổi màu đỏ căng mọng. Loại hạt này có giá trị quý như vàng. Mỗi hạt dổi có kích thước tương đương hạt ngô và khi được phơi khô, chúng có màu đen hoặc nâu cánh gián. Hạt dổi có chứa một lượng tinh dầu lớn và thường được sử dụng làm gia vị hoặc dược liệu để chữa bệnh.
Cây dổi có tác dụng gì?
Cây dổi mang lại lợi ích kép cho người trồng với việc thu gỗ và thu hạt. Cả gỗ và hạt dổi đều có giá trị kinh tế cao. Cây dổi dễ trồng và không đòi hỏi nhiều công chăm sóc. Sau 7 năm trồng, cây bắt đầu cho quả. Một cây dổi có thể cho thu hoạch từ 10 đến 30kg hạt khô mỗi năm, với giá bán trên dưới 2 triệu đồng/kg. Khối lượng hạt tăng dần sau thời gian 7 năm trở đi. Thậm chí, có những cây dổi 50 tuổi cho thu hoạch lên đến 10kg hạt mỗi năm.
Gỗ dổi có thể thu hoạch sau 30 năm. Đây là một loại cây lâm nghiệp quý có giá trị kinh tế cực cao. Theo giá thị trường, mỗi mét khối gỗ tròn của dổi có giá từ 20 triệu đến 35 triệu đồng. Sau 20 năm, người trồng có thể thu được khoảng 1 mét khối gỗ từ mỗi cây.
So với các loại cây lâm nghiệp khác, cây dổi có giá trị kinh tế cao hơn rất nhiều. Hiện nay, cây dổi tự nhiên đã không còn để khai thác và loài cây này thậm chí được liệt kê trong sách đỏ Việt Nam. Do đó, nếu trồng cây dổi, bà con không cần lo lắng về vấn đề tiêu thụ sản phẩm.

Lựa chọn cây dổi giống: Dổi thực sinh hay dổi ghép?
Hiện nay, trên thị trường có hai loại cây dổi giống là cây dổi thực sinh và cây dổi ghép. Cả hai loại cây này đều có điểm chung là sức sống mạnh, ít bị sâu bệnh và phù hợp với nhiều địa hình và khí hậu khác nhau. Tuy nhiên, có những điểm khác nhau quan trọng như sau:
- Cây dổi thực sinh được ươm từ hạt và có thể ra hoa và đậu quả sau 6-8 năm trồng. Thời gian này có thể kéo dài hơn nếu đất cằn. Tỷ lệ đậu quả đạt khoảng 95-98%, nhưng cũng có trường hợp cây không ra quả. Tuổi thọ của cây có thể kéo dài đến vài trăm năm và chiều cao tối đa có thể lên đến 30m. Cây dổi giống thực sinh có giá rẻ hơn và đòi hỏi vốn đầu tư thấp hơn.
- Cây dổi ghép là cây có gốc thực sinh được ghép mắt từ những cây đã chứng minh sai quả và có sản lượng ổn định. Với cây giống dổi ghép, người trồng chỉ cần chờ từ 2,5 đến 3 năm để thu quả, và thời gian này có thể lên đến 4 năm nếu đất nghèo dinh dưỡng. Tỷ lệ đậu quả của cây dổi ghép là 100%. Tuy nhiên, cây dổi ghép chỉ đạt chiều cao khoảng 5-7m, do đó, sản lượng gỗ thu được ít hơn. Tuổi thọ của cây dổi ghép là từ 25-30 năm.
Ngoài ra, sản lượng hạt cũng khác nhau giữa hai loại cây dổi thực sinh và dổi ghép. Trong những năm đầu thu hoạch quả, cây dổi thực sinh cho ra quả nhỏ và không đẹp bằng dổi ghép, và lượng thu hoạch cũng ít hơn.
Tùy vào mục đích đầu tư của bạn, bạn có thể lựa chọn giữa cây dổi thực sinh và cây dổi ghép để đạt được hiệu quả kinh tế như mong đợi.

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây dổi giống chi tiết nhất
- Thời vụ trồng cây dổi giống:
- Miền Bắc: Trồng vào vụ xuân hoặc đầu vụ hè, từ tháng 3 đến tháng 6.
- Bắc Trung Bộ: Trồng vào tháng 10 – tháng 11.
- Đông Nam Bộ, duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên: Trồng vào tháng 6 đến tháng 8.
- Kỹ thuật trồng cây dổi theo băng:
- Thích hợp cho khu rừng nghèo dinh dưỡng, khu rừng non mới phục hồi hoặc rừng thiếu tái sinh.
- Đào hố trồng có kích thước 40x40x40 cm trước khi trồng 1 tháng, lấp hố trước khi trồng 10-15 ngày.
- Trồng cây trên mỗi băng 1 hàng, cách nhau 4m.
- Kỹ thuật trồng cây dổi theo đám:
- Phù hợp với quần thể rừng có diện tích đám trống từ 200m2 trở lên.
- Dọn sạch lớp thực bì và cây dây leo trong đám trống.
- Đào hố trồng có kích thước 40x40x40 cm trước 1 tháng, lấp hố trước khi trồng 10-15 ngày.
- Trồng cây cách đều với khoảng cách 4m.
- Trồng rừng dổi quy mô kinh doanh gỗ lớn:
- Áp dụng sau khai thác rừng hoặc trên trảng cây bụi phục hồi sau nương râu.
- Trồng hỗn loài dổi với cây keo lá tràm hoặc keo lai.
- Đào hố trồng có kích thước 60x60x60 cm trên địa hình bằng và 40x40x40 cm trên địa hình dốc.
- Đào hố trước 1 tháng và lấp hố trước 15 ngày trước khi trồng cây dổi.
Việc quan trọng cần làm là phát sạch và băm vụn thực bì trước khi trồng cây dổi. Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây dổi giống này sẽ giúp đảm bảo sự phát triển và tăng hiệu suất cây dổi trong quá trình trồng và chăm sóc.

Quy trình trồng cây dổi giống
- Bước 1: Chuẩn bị bầu cây
- Rạch bỏ vỏ bầu một cách cẩn thận, tránh làm vỡ bầu.
- Bước 2: Trồng cây dổi
- Đặt cây dổi thẳng giữa hố trồng.
- Lấp đất bằng mặt hố, nén chặt quanh bầu cây.
- Vun đất mặt xung quanh để tạo độ ổn định cho cây.
- Bước 3: Kiểm tra và chăm sóc sau trồng
- Kiểm tra và ghi nhận các cây chết sau 1 tháng trồng.
- Thay thế các cây chết bằng việc trồng thêm cây mới.
- Bước 4: Kiểm tra tỷ lệ sống
- Sau 3 tháng trồng, kiểm tra tỷ lệ sống của các cây dổi.
- Ghi nhận và thực hiện các biện pháp chăm sóc cần thiết cho cây dổi sống sót.
Lưu ý:
- Khoảng cách trồng cây dổi có thể là 6 – 7 mét giữa các cây, tương đương trồng từ 200 đến 300 cây trên 1 ha.
- Khoảng cách trồng cây dổi thực sinh thích hợp là 6x8m hoặc 8x8m.
- Khoảng cách trồng cây dổi ghép thích hợp là 5x6m hoặc 6x6m.
- Dưới tán dổi, có thể trồng xen canh cây như cà phê, chè và các cây công nghiệp phù hợp khác.
Kỹ thuật chăm sóc cây dổi giống định kỳ
- Năm thứ nhất:
- Loại bỏ cỏ dại, dây leo và phát quang thực bì sau khoảng 3 tháng trồng.
- Xới đất xung quanh gốc cây trong phạm vi 1m để làm cỏ.
- Năm thứ hai:
- Chăm sóc cây dổi ba lần trong năm.
- Vào mùa xuân, phát triển cây leo bụi.
- Đầu mùa mưa, vun đất quanh gốc cây trong phạm vi 1m và bón phân NPK(5:10:3) với liều lượng 200g/cây.
- Cuối mùa mưa, kiểm tra và loại bỏ cỏ dại, dây leo và phát quang thực bì.
- Năm thứ ba:
- Chăm sóc cây dổi hai lần trong năm.
- Vào vụ xuân, phát quang thực bì, kiểm tra và loại bỏ dây leo và cây bụi xâm lấn.
- Lần thứ hai, kết hợp xới gốc và bón phân NPK.
- Sau khi cây dổi trồng được 2-3 năm, nếu cây trồng xen canh phát triển mạnh và gây ảnh hưởng đến cây dổi, cần điều chỉnh mật độ các cây xen canh này.
- Từ năm thứ 4, chỉ cần chăm sóc cây dổi một lần trong năm, bao gồm:
- Kiểm tra và loại bỏ dây leo và cây bụi xâm lấn.
- Loại bỏ cây sâu bệnh.
- Chặt bỏ các cây tán lớn không có mục đích.
Lưu ý: Chăm sóc cây dổi định kỳ và loại bỏ cỏ dại, dây leo là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển và năng suất của cây dổi giống.
Phòng trừ sâu bệnh trên cây dổi

- Cách 1: Sử dụng thuốc trừ sâu. Phun thuốc LORSBANE-50EC hoặc SUMICIĐINE-20EC (pha 4 lít thuốc với 70 lít nước) vào hố trước khi trồng cây, cách trồng 10-15 ngày. Điều này giúp tiêu diệt sâu và ngăn chặn sự phát triển của chúng.
- Cách 2: Áp dụng phương pháp làm bả bằng cách kết hợp các thành phần sau: 90% cám gạo rang + 10% phân ngựa, bò khô + 11/000 BAĐAN-95 sp. Sau đó, vê viên to bằng hạt lạc và rắc lên mỗi gốc cây dổi sau khi trồng. Việc này có thể giúp ngăn chặn sự tấn công của sâu bệnh.
Ngoài ra, cần thường xuyên kiểm tra cây dổi để phát hiện sớm sự xuất hiện của sâu và triển khai biện pháp kiểm soát như bắt sâu vào buổi sáng hoặc sử dụng các loại thuốc chống mối và chống dế. Điều này giúp giảm tổn thất và bảo vệ sự phát triển và tăng trưởng của cây dổi giống.

















Hãy là người đầu tiên nhận xét “Cây Dổi Hạt”